• İş Hukukunda Hafta Tatili Ve Hafta Tatili Ücreti

    İş Hukukunda Hafta Tatili Ve Hafta Tatili Ücreti

    16 Ocak 2016
    Bir insanın hiç dinlenmeden sürekli biçimde çalışması beden ve ruh sağlığına kötü yönde etkisi vardır.

     
    | Devamı
     

    Yasal haklara değinmeden önce vicdanen de hafta tatilinin kullandırılmaması yahut ücretinin ödenmemesi insan doğasına büyük bir elemdir. Hal böyleyken işçinin hiç dinlendirmeden çalıştırılması da, sosyal- kültürel, dini ve milli birliktelik açısından da sıkıntı olmaktadır. Elzem olan insanın hafta da bir gün dinlendirilmesi ve bu dinlence süresince aile, akraba, dost ve arkadaşlarıyla vaktini değerlendirileceği düşünüldüğünde aile, eş – dost ilişkilerinin kuvvetli olacağı Türk topluma laik dostluk bağlarının sıkı tutulacağı da unutulmamalıdır. Zira işçi dinlenip işe geldiği zaman daha zinde olacak çalışma performansı artacaktır.

    Günümüz şartlarında sürekli çalışmak ve çalıştırmak; kültürel bağlarımızı unutturuyor, toplumdan soyutlanan bireyler olmamıza etken sağlamaktadır.

    Vaziyeti ahvalimiz böyleyken; yasal süreçle konumuzu ele alalım.
    Çalışanların hafta tatili hakkı, anayasal bir haktır. Gerçekten, T.C. Anayasasının 50. maddesinde: “Dinlenmek, çalışanların hakkıdır. Ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartları kanunla düzenlenir” denmiştir. Hafta tatili, 394 sayılı Hafta Tatili Hakkında Kanunda ve 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun md. 3’te düzenlenmiştir. İş hukukunda ise hafta tatili; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu md. 421/1’de, 4857 sayılı İş Kanunu md. 46’da, 854 sayılı Deniz İş Kanunu md. 41 ve 42’de, 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun md. 19/1’de düzenlenmiştir.

    Genel kural hafta talinin ‘ Pazar Günü’ olması iken çalışma yaşamının koşullarına bağlı olarak Pazar günü çalışma yapılan işyerlerinde çalışan işçilere sair günlerde hafta tatili yaptırılabileceğini kabul etmek gerekir. 

    4857 Sayılı İş Kanunu Hafta Tatili

    İş Kanunu’nda Hafta Tatili Kanunu’nda olduğu gibi hafta tatili nüfusu on bin ve üzerinde olan şehir ve kasabalar için sınırlanmamıştır. iş Kanunu’nun “Hafta Tatili Ücretini” düzenleyen 46’ıncı maddesinin birinci fıkrasında, iş Kanunu  kapsamına giren işyerlerinde genel olarak haftada 45 saat çalışmış olmak koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz olarak en az yirmi dört saat dinleme verileceği hükme bağlanmıştır.

    Hafta Tatili Hakkı Kazanma Koşulları

    Hafta Tatili Ücreti Konusu 4857 sayı lı iş Kanunu’nda düzenlenmiştir. Yukarıda açıkladığımız üzere, iş Kanunu kapsamına giren işyerlerinde, işçilere tatil gününden önce çalışmış olmaları koşuluyla yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmi dört saat dinlenme (hafta tatili) verilir.

    Çalışılmayan hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti, işçiye tam olarak ödenir. İşçinin hafta tatili ücretini hak edebilmesi için bir hafta içinde 45 saatlik çalışma süresini tamamlaması gerekmektedir.

    Esnek çalışma uygulaması çerçevesinde Kanunun 63’üncü maddesinde belirtildiği şekliyle iki aylık bir süre içinde ortalama haftalık çalışma süresini ve günlük 11 saatlik çalışma süresini aşmamak kaydıyla, hafta tatilinden önceki çalışmaların tamamlanmasıyla kesintisiz en az yirmi dört saatlik hafta tatili verilir. Çalışılmayan bu hafta tatili günü için işçiye bir günlük ücreti karşılığında ödeme yapılır. 

    Hafta tatilinden istisna edilmesi nedeniyle pazar günleri çalıştırılan ve haftanın diğer bir günü dinlenme yaptırılan işçiye pazar günü çalışması nedeniyle ödenecek ücret konusu uygulamada tartışma yaratmaktadır.
    Yargıtay’a göre, hafta tatili istisnası olan işyerlerinde pazar günü çalıştırılan ve hafta tatilini haftanın diğer bir gününde kullanan işçiye, pazar günü çalışması nedeniyle bir gündelik tutarında ücret ödenmesi gerekmektedir.

    Cumartesi Günü Çalışma

    İş Kanunu haftalık çalışma süresini 45 saat olarak belirlemiştir. Söz konusu 45 saatlik çalışma süresi haftanın günlerine eşit olarak bölünmek suretiyle uygulanabilir. İşyerinde cumartesi günü çalışması var ve haftalık çalışma süresi çalışma günlerine eşit bölünüyorsa her gün yedi buçuk saat çalışma yapılacaktır. Cumartesi günü tatil edilen işyerlerinde ise kalan beş günde günlük dokuz saat olacaktır. 

    İşyerinin çalışma uygulamasında cumartesi çalışması yapılmıyorsa, işçi, hafta içi beş günde günlük dokuz saat çalışarak 45 saatlik çalışma süresini tamamlar. Bu durumda işçiye hafta tatili olarak cumartesi ve pazar günü tatil yaptırılır. Eğer, işçi arada bir işçi cumartesi günü çalıştırılırsa fazla çalışma ücreti ödenmesi gerekir. Zira, işçi normal haftalık çalışma süresini tamamladığı için iki gün dinlenmeye ve iki günlük ücrete hak kazanmıştır.

    Hafta Tatilinde Çalışma Ücreti

    Genel kural, işçinin haftalık 45 saat çalışması karşılığında bir günlük hafta tatili yapmasıdır. Çalışılmayan hafta tatili için işçiye bir günlük ücreti çalışmış gibi ödenir. Uygulamada sıklıkla, işçi normal haftalık çalışma süresini tamamlamasına rağmen, hak kazandı ğı hafta tatili gününde de çalıştırılır. işte bu gibi durumlarda işçiye ödenecek ücret miktarı önem kazanmaktadır.

    Bir kere, işçi hafta tatilini hak ettiği için çalışmamış olsa dahi bir günlük ücretini alacaktır. ikinci olarak, haftalık dinlenme süresinde, yani hafta tatilinde çalıştığı için bir günlük ücret hak edecektir. Burada işçinin yapmış olduğu çalışma karşılığında bir günlük ücret ödenecektir. Üçüncü olarak, Kanunun 41’inci maddesinde, fazla çalışma  halinde, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli fazlası olacağı ifade edilmiştir. işçinin haftalık normal çalışma süresini tamamlamasından sonra hafta tatili gününde çalışması bir fazla çalışma olduğu için, o günkü çalışması nedeniyle ödenecek ücret yüzde elli artırılacaktır. Böylece, işçiye normal yevmiyesine ilave olarak yüzde elli daha fazla bir ödeme yapılacaktır.
    Hafta tatilinde çalışan işçiye bir hafta tatili ücreti, bir normal günlük çalışma ücreti ve yarım ücret fazla olmak üzere toplamda 2.5 günlük ücret ödenecektir.

    Örneğin; günlük ücreti 50 TL olan bir işçi haftalık normal çalışmasını tamamladıktan sonra hafta tatiline hak kazanmıştır. işçinin hafta tatili nedeniyle bir günlük (50TL) ücret alma hakkı doğmuştur. Söz konusu işçi hafta tatili gününde çalıştırılırsa bu çalışması karşılığında 50TL bir ücret daha hak edecektir. Üstelik, işçinin bu çalışması hafta tatilinde olduğu için yüzde elli zamlı olacak ve 25 TL de fazla çalışma ücreti alacaktı r. Sonuç olarak işçiye normal ücretine ilaveten 1,5 yevmiye (yani toplam 125 TL) ödenmesi gerekir. Ancak, bu tutarın 50.-TL kısmının zaten çalışma olmasa bile ödeneceği göz önüne alındığında ilave olarak sadece 75.-TL ödendiği görülecektir. Hafta tatilinden önce çalışma olmamışsa, işçi hafta tatiline denk gelen günde çalışmasından dolayı sadece normal çalışma ücretini isteyebilir. Hafta tatili hak kazanmadığı için yaptığı çalışma bir fazla çalışma değildir. İşçi haftalık çalışma süresi doluncaya kadar normal yevmiyesini alır.

    Normal yevmiyesi dışında ilave bir ücret isteme hakkı yoktur. Vardiyalı çalışma yapılan işyerlerinde cumartesi gününü pazara bağlayan gece saat 24:00 de işbaşı yapan ve Pazar sabahı saat 08:00’de işten ayrılan işçinin bu çalışmasını hafta tatili çalışması sayılamaz. Bu normal haftalık çalışmadır. Pazar sabahından pazartesi sabahına kadar 24 saat hafta tatilini kullanabilir. işçinin bu çalışması vardiyalı çalışmanın bir sonucudur.

    Netice;
    İşçilerin normal haftalık çalışmasını tamamlamasının ardından, haftada en az yirmi dört saat aralıksız dinlenmeleri kanunlar ile koruma altına alınmıştır. Genel olarak hafta tatili “pazar günü” olmakla birlikte “sürekli çalışma zorunluluğu” bulunan işyerlerinde hafta içi günlerinde de hafta tatili yaptırılabilir.

    Hafta tatilinde yapılan çalışma aslında “fazla çalışma” olduğu için, yüzde elli fazla ücret ödemesi yapılmalıdır. Hafta tatilinde çalışma yapan işçiye  2.5 yevmiye tutarında ücret ödenmesi gerekir. Haftanın beş günü 45 saatlik çalışma tamamlanırsa cumartesi günü çalışma yapılmaz. Eğer işçiler bu gibi durumlarda cumartesi günü çalıştırılırsa fazla çalışma esaslarına göre ücret ödemesi yapılır.

    Kaynak :
    Bu Makale 1399 defa okunmuştur.
 
Yorum Ekleyin
Başlık: *
Yorum:
Güvenlik Kodu:
 


Haberleri RSS Beslemeleri ile takip edebilirsiniz.