• Çalışma Hayatı: Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma

    Çalışma Hayatı: Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma

    04 Aralık 2015
    Çalışma hayatında sıklıkla karıştırılan ve yanlış ücretlendirmeye yapılarak işverenlere yargı yolu ile sıkıntılı durumlara sokan ‘Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışmayı’ izah edip, fazla çalışma ve fazla çalışma ücretinin birer örnek ile hesaplamasını göstererek konuyu netleştireceğiz.

     
    | Devamı
     

    4857 sayılı Kanunun 63. Maddesinde haftalık çalışma süresi en çok kırk beş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerinde haftanın çalışan günlerine eşit ölçüde bölünür. Haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar fazla çalışma ve haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırk beş saatin altında belirlendiği durumlarda ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve kırk beş  saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışma olarak adlandırılmaktadır.

    Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle giriş-çıkışları gösteren belgeler, fazla mesai yapıldığına dair işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Fakat mahkemeler tanık beyanlarıyla da karar vermektedirler. Yargıtay işyerinde mesaisini kendisi belirleyen üst düzey yönetici çalışanın fazla çalışma alacağına hak kazanmadığını kabul etmektedir. 

    4857 sayılı Kanunun 63. maddenin son fıkrasında yazılı sağlık nedenlerine dayanan kısa veya sınırlı süreli işlerde ve aynı Kanunun 69 uncu maddesinde belirtilen gece çalışmasında fazla çalışma yapılamaz.

    Fazla saatlerle çalışmak için çalışanın onayının alınması gerekir. Zorunlu nedenlerle veya olağanüstü durumlarda yapılan fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma için bu onay aranmaz.

    Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda iki yüz yetmiş (270) saatten fazla olamaz.

    Düzenlenen bazı iş sözleşmelerinde, fazla çalışma ücretinin ödenen ücretin içinde olduğuna dair hükümler yer almaktadır. Yargıtay bu tür sözleşmelere itibar etmektedir. Çalışanın yıllık 270 saatin üzerinde bir çalışmayı kanıtlaması gerekmektedir. Asgari ücret üzerinden düzenlenmiş bir ücret bordosunda fazla çalışma ücretinin ödenen ücretin içinde olduğuna ilişkin hükmün çelişki yaratacağı aşikardır.

    Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışmanın ücretlendirilmesi

    4857 sayılı İş Kanunun 41.maddesinde ve İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma Ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliğinde fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışmaların ücretlendirilmesi hakkında detaylı bilgi verilmiştir.       
    Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli (%50) yükseltilmesi suretiyle ödenir.

    Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırk beş saatin altında belirlendiği durumlarda yukarıda belirtilen esaslar dahilinde uygulanan ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve kırk beş  saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışmalardır. Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmi beş (%25) yükseltilmesiyle ödenir.
    Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sürelerinin hesabında yarım saatten az olan süreler yarım saat, yarım saati aşan süreler ise bir saat sayılır.

    Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma brüt ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenmesi gereklidir. Örnek: Zeki Bey haftalık 45 saat süre ile çalışmaktadır. Zeki Bey’ in saatlik ücreti 4,00 TL’dir. Zeki Bey fazla çalışması karşılığında her saat başına saatlik ücreti olan 4,00 TL’ nin %50 yükseltilmesi ile fazla çalıştığı her saat için 6,00 TL ücret hak etmektedir.

    Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına miktarının yüzde yirmi beş yükseltilmesi ile ödenecektir. Örnek: Umut Tura Beyin iş sözleşmesinde haftalık çalışma süresi 40 saat ve saatlik ücreti 4,00 TL’dir. Umut Tura Bey’in haftalık çalışma süresinin sözleşmede 45 saatin altında belirlendiği için bu çalışma süresini aşan ve 45 saate kadar yapmış olduğu çalışma, fazla sürelerle çalışmalardır. Fazla sürelerle çalışmalarda ise her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmi beş (%25) yükseltilmesiyle ödenir. Yani Besim Bey; 5 saate kadar olan çalışmasının saat ücreti 5,00 TL olarak hesaplanmalıdır.

    Fazla çalışma yapan çalışan bu çalışma karşılığı serbest zaman kullanabilir.

    Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan çalışan, isterse işverene yazılı olarak başvurmak koşuluyla, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat on beş dakikayı serbest zaman olarak kullanabileceği belirtilmiştir. 

    Çalışan hak ettiği serbest zamanı, 6 ay zarfında işverene önceden yazılı olarak bildirmesi koşuluyla ve işverenin, işin veya işyerinin gereklerine uygun olarak belirlediği tarihten itibaren iş günleri içerisinde aralıksız ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanır.

    Çalışanın kanundan ve sözleşmelerden kaynaklanan tatil ve izin günlerinde serbest zaman kullandırılamaz. Bu durumda çalışan isterse yaptığı günlük çalışma süreleri üzerindeki çalışması için zamlı ücret alabilecek, isterse çalıştığı sürelerin karşılığını serbest zaman olarak kullanabilecektir.
     
    Sonuç Olarak:

    Fazla saatlerle çalışmak için çalışanın onayının alınması gerekir.
    Fazla çalışma süresi yıl içinde toplam 270 saatten fazla olamaz
    Her bir saat fazla çalışma seresi için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının %50 yükseltilmesiyle ödenir.
    Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmi beş (%25) yükseltilmesiyle ödenir.

    Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan çalışan isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat on beş dakikayı 6 ay içerisinde ücretinden kesinti olmadan serbest zaman olarak kullanabilir.

    Kaynak :
    Bu Makale 669 defa okunmuştur.
 
Yorum Ekleyin
Başlık: *
Yorum:
Güvenlik Kodu:
1

Teşekkürler

Yardımcı oldu yazınız.

Misafir yazdı. 10 Haziran, 2016 14:01

0 Alkış / 0 Kınama

 


Haberleri RSS Beslemeleri ile takip edebilirsiniz.